Cơ chế DPPA là gì và doanh nghiệp có nên quan tâm không? DPPA (Direct Power Purchase Agreement) là cơ chế mua bán điện trực tiếp. Bên bán là đơn vị phát điện năng lượng tái tạo, bên mua là khách hàng sử dụng điện lớn. Nhờ DPPA, nhà máy có thể mua điện sạch từ một dự án điện mặt trời, điện gió cụ thể.
Khung pháp lý hiện hành là Nghị định 57/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP. DPPA vì vậy trở thành chủ đề nóng với doanh nghiệp FDI, xuất khẩu và khu công nghiệp. Bài viết này giải thích cơ chế DPPA là gì, hai hình thức, điều kiện tham gia và cách hợp đồng vận hành. Cuối bài là bảng so sánh với điện mặt trời mái nhà.
Cơ chế DPPA là gì? Tóm tắt nhanh
Trả lời nhanh: Cơ chế DPPA là gì? Đó là cơ chế cho phép khách hàng sử dụng điện lớn mua điện trực tiếp từ đơn vị phát điện năng lượng tái tạo. Có hai hình thức: qua lưới điện kết nối riêng và qua lưới điện quốc gia. Khung pháp lý hiện hành là Nghị định 57/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP. Giao dịch DPPA qua lưới quốc gia đầu tiên được xác lập ngày 1/6/2026.
Lưu ý: bài viết tổng hợp từ văn bản pháp luật, báo chí chính thống và tư vấn pháp lý công khai. Nội dung mang tính tham khảo; doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản gốc khi đàm phán hợp đồng.
Cơ chế DPPA là gì theo pháp luật Việt Nam?
DPPA ở Việt Nam được hình thành qua ba giai đoạn:
- Nghị định 80/2024/NĐ-CP: lần đầu đưa ra cơ chế mua bán điện trực tiếp.
- Nghị định 57/2025/NĐ-CP (ngày 3/3/2025): thay thế Nghị định 80, quy định đầy đủ hơn về đối tượng, hình thức, hợp đồng và giá.
- Nghị định 243/2026/NĐ-CP (ngày 26/6/2026): mở rộng đối tượng khách hàng, bổ sung đơn vị bán lẻ điện trong khu, cụm công nghiệp.
Văn bản Nghị định 57/2025 được đăng trên trang tin của EVN. Hiểu đơn giản, cơ chế DPPA là gì? Đó là “cầu nối pháp lý” để doanh nghiệp chọn nguồn điện xanh, ký hợp đồng và chứng minh mình dùng điện tái tạo.
Cơ chế DPPA là gì? 2 hình thức lưới riêng và lưới quốc gia
| Tiêu chí | DPPA qua lưới điện kết nối riêng | DPPA qua lưới điện quốc gia |
|---|---|---|
| Cách truyền điện | Đường dây riêng từ nguồn đến khách hàng | Qua hệ thống điện quốc gia |
| Loại nguồn phổ biến | Điện mặt trời mái nhà, mặt đất gần khách hàng | Điện mặt trời mặt đất, điện gió, sinh khối |
| Quy mô nguồn | Linh hoạt | Từ 10 MW, tham gia thị trường bán buôn |
| Hợp đồng | Hợp đồng mua bán điện trực tiếp | Hợp đồng kỳ hạn điện với bên phát và hợp đồng mua điện với EVN, công ty điện lực |
| Giá | Hai bên thỏa thuận | Thỏa thuận trong hợp đồng kỳ hạn, tham chiếu giá thị trường giao ngay |
| Phù hợp với | Nhà máy trong khu công nghiệp, có nguồn ở gần | Doanh nghiệp lớn, nhiều nhà máy, cần nguồn xanh quy mô lớn |
Thông tin về quy mô 10 MW và hai hình thức được tổng hợp từ phân tích của Frasers Law Company về Nghị định 57/2025.
DPPA qua lưới điện kết nối riêng hoạt động thế nào?
Đơn vị phát điện xây dựng nguồn, ví dụ điện mặt trời trên mái nhà xưởng hoặc dự án gần đó. Sau đó, điện được truyền qua đường dây riêng tới khách hàng. Hai bên tự thỏa thuận giá, sản lượng và thời hạn. Khách hàng vẫn ký hợp đồng mua điện với điện lực để bù phần thiếu.
DPPA qua lưới điện quốc gia hoạt động thế nào?
Đơn vị phát điện bán toàn bộ điện lên thị trường điện giao ngay. Khách hàng mua điện từ EVN hoặc công ty điện lực như bình thường. Song song, hai bên ký hợp đồng kỳ hạn điện để thanh toán phần chênh lệch giữa giá hợp đồng và giá thị trường.
Hợp đồng kỳ hạn trong cơ chế DPPA là gì?
Đây là phần khó hiểu nhất khi tìm hiểu cơ chế DPPA là gì. Hợp đồng kỳ hạn điện là thỏa thuận tài chính giữa đơn vị phát điện và khách hàng, gồm thời hạn, giá hợp đồng và sản lượng cam kết. Giá tham chiếu là giá thị trường điện giao ngay.
Cách hiểu đơn giản:
- Nếu giá thị trường thấp hơn giá hợp đồng, khách hàng bù phần chênh lệch cho đơn vị phát điện.
- Nếu giá thị trường cao hơn giá hợp đồng, đơn vị phát điện hoàn lại phần chênh lệch cho khách hàng.
Nhờ vậy, cả hai bên “khóa” được mức giá ổn định cho phần sản lượng cam kết. Khách hàng vẫn trả tiền điện cho EVN hoặc công ty điện lực theo quy định. Khoản này gồm cả chi phí dịch vụ hệ thống. Cách tính chi tiết nằm trong văn bản gốc và hợp đồng cụ thể.
Ví dụ minh họa: cơ chế DPPA là gì qua một hợp đồng kỳ hạn
Giả định một nhà máy ký hợp đồng kỳ hạn với một dự án điện mặt trời. Các con số dưới đây chỉ để minh họa cách tính, không phải giá thực tế.
- Giá hợp đồng thỏa thuận: 1.500 đồng/kWh.
- Sản lượng cam kết trong tháng: 1.000.000 kWh.
- Tháng A, giá thị trường bình quân: 1.300 đồng/kWh.
- Tháng B, giá thị trường bình quân: 1.700 đồng/kWh.
Tháng A, giá thị trường thấp hơn giá hợp đồng 200 đồng/kWh. Nhà máy trả thêm cho bên phát điện khoảng 200 triệu đồng.
Tháng B, giá thị trường cao hơn 200 đồng/kWh. Bên phát điện hoàn lại cho nhà máy khoảng 200 triệu đồng.
Kết quả là phần sản lượng cam kết có mức giá ổn định quanh giá hợp đồng. Ngoài ra, nhà máy vẫn thanh toán tiền điện cho đơn vị điện lực theo quy định. Đây là cách dễ hiểu nhất để trả lời cơ chế DPPA là gì ở góc độ tài chính.
Ai được tham gia cơ chế DPPA?
Đơn vị phát điện
- Qua lưới riêng: điện mặt trời, điện gió, thủy điện, sinh khối, điện rác và các nguồn tái tạo khác.
- Qua lưới quốc gia: điện mặt trời mặt đất, điện gió, sinh khối, công suất từ 10 MW và tham gia trực tiếp thị trường bán buôn điện.
Khách hàng
- Khách hàng sử dụng điện lớn: theo Nghị định 57/2025, sản lượng bình quân từ 200.000 kWh/tháng trong 12 tháng gần nhất. Nghị định 243/2026 chuyển sang mức do Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định.
- Nhóm bổ sung theo Nghị định 243/2026: khách hàng phục vụ sản xuất, trung tâm dữ liệu, trạm sạc xe điện mua điện từ cấp điện áp 22 kV trở lên.
- Đơn vị bán lẻ điện trong khu, cụm: gồm khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao. Khi giao dịch qua lưới quốc gia, khu đô thị và khu thương mại tự do không thuộc nhóm này.
Các điểm mới khác của Nghị định 243 được phân tích trong bài Nghị định 243 điện mặt trời.
Giao dịch DPPA đầu tiên tại Việt Nam
Theo Tạp chí Công Thương, ngày 1/6/2026, Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 2 (49 MWp, Tây Ninh) chính thức tham gia DPPA qua lưới điện quốc gia. Bên mua là Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên (SEVT).
- Sản lượng dự kiến khoảng 70 GWh/năm.
- Giảm khoảng 46.000 tấn CO₂ mỗi năm.
- Được đơn vị vận hành hệ thống điện đánh giá là cột mốc quan trọng của thị trường điện.
Giao dịch này cho thấy cơ chế DPPA là gì không còn là lý thuyết, mà đã vận hành thực tế với doanh nghiệp FDI lớn.
Hiểu cơ chế DPPA là gì để thấy lợi ích cho doanh nghiệp
- Đạt mục tiêu điện xanh: hỗ trợ cam kết RE100, báo cáo phát thải phạm vi 2.
- Đáp ứng khách hàng quốc tế: nhiều nhãn hàng yêu cầu chuỗi cung ứng dùng năng lượng tái tạo; CBAM của EU tạo thêm áp lực.
- Ổn định chi phí: hợp đồng kỳ hạn giúp khóa giá cho phần sản lượng cam kết.
- Không cần mái nhà: doanh nghiệp không đủ diện tích mái vẫn mua được điện xanh quy mô lớn.
Những thách thức khi áp dụng DPPA
- Hợp đồng phức tạp: cần hiểu thị trường điện giao ngay, rủi ro giá, điều khoản chấm dứt.
- Ngưỡng tham gia: doanh nghiệp nhỏ thường chưa đạt sản lượng tối thiểu.
- Chi phí dịch vụ hệ thống: cần tính đầy đủ khi so sánh với giá điện hiện tại.
- Chờ hướng dẫn: một số quy định chi tiết còn chờ Bộ Công Thương ban hành.
Một số địa phương đang đề xuất nới thêm. Ví dụ, TP.HCM lấy ý kiến dự thảo nghị quyết mở rộng đối tượng tham gia DPPA, theo báo Thanh Niên.
DPPA khác gì điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu?
Nhiều doanh nghiệp hỏi cơ chế DPPA là gì và có nên chọn thay cho điện mặt trời mái nhà không. Bảng dưới đây giúp so sánh:
| Tiêu chí | Điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu | DPPA qua lưới quốc gia |
|---|---|---|
| Nguồn điện | Ngay trên mái nhà xưởng | Dự án lớn ở nơi khác |
| Quy mô phù hợp | Từ vài chục kWp đến vài MWp | Sản lượng lớn, khách hàng đạt ngưỡng |
| Thủ tục | Thông báo hoặc đăng ký, tương đối đơn giản | Đàm phán hợp đồng kỳ hạn, tham gia thị trường điện |
| Lợi ích tài chính | Giảm trực tiếp hóa đơn điện | Ổn định giá, có điện xanh quy mô lớn |
| Phụ thuộc diện tích mái | Có | Không |
Với phần lớn nhà xưởng, kho lạnh vừa và nhỏ, điện mặt trời mái nhà vẫn là lựa chọn nhanh và dễ nhất. Giải pháp này vừa giảm tiền điện, vừa có điện xanh. DPPA phù hợp hơn với doanh nghiệp rất lớn hoặc cần lượng điện xanh vượt quá khả năng của mái. Hai giải pháp có thể kết hợp. So sánh mô hình đầu tư mái nhà có trong bài CAPEX hay PPA cho nhà xưởng.
Doanh nghiệp nên làm gì để tận dụng cơ chế DPPA?
- Xác định nhu cầu điện xanh: theo mục tiêu ESG, yêu cầu khách hàng, lộ trình RE100.
- Kiểm tra sản lượng tiêu thụ: đối chiếu ngưỡng khách hàng sử dụng điện lớn.
- Tận dụng mái nhà trước: lắp điện mặt trời mái nhà để giảm chi phí ngay.
- Đánh giá DPPA cho phần còn thiếu: làm việc với đơn vị phát điện, đơn vị bán lẻ trong khu công nghiệp.
- Thuê tư vấn pháp lý, tài chính: để đàm phán hợp đồng kỳ hạn và đánh giá rủi ro giá.
Các lợi ích tài chính, thuế và ESG của điện mặt trời mái nhà có trong bài lợi ích tài chính của điện mặt trời cho doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về cơ chế DPPA là gì
DPPA viết tắt của từ gì?
DPPA là Direct Power Purchase Agreement, nghĩa là thỏa thuận mua bán điện trực tiếp.
Doanh nghiệp nhỏ có tham gia DPPA được không?
Thường khó, vì cần đạt ngưỡng sản lượng của khách hàng sử dụng điện lớn hoặc thuộc nhóm được bổ sung. Doanh nghiệp nhỏ nên ưu tiên điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu.
Mua điện qua DPPA có rẻ hơn mua của EVN không?
Không chắc chắn. Giá phụ thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng kỳ hạn, giá thị trường giao ngay và chi phí dịch vụ hệ thống. Lợi ích chính thường là điện xanh và ổn định giá.
DPPA qua lưới riêng có cần đường dây riêng không?
Có. Điện được truyền qua lưới điện kết nối riêng giữa nguồn và khách hàng, thường áp dụng trong khu công nghiệp hoặc khi nguồn ở gần.
Điện mặt trời mái nhà có tham gia DPPA được không?
Có thể, theo hình thức lưới riêng. Theo Nghị định 243/2026, đơn vị đầu tư điện mặt trời mái nhà để bán trực tiếp cho khách hàng lớn không phải đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà.
Kết luận
Tóm lại, cơ chế DPPA là gì? Đó là cơ chế mua bán điện trực tiếp giúp doanh nghiệp lớn tiếp cận điện tái tạo quy mô lớn, qua lưới riêng hoặc lưới quốc gia. Với đa số nhà xưởng, kho lạnh, bước đầu tiên hiệu quả nhất vẫn là tận dụng mái nhà; DPPA là lựa chọn bổ sung khi nhu cầu điện xanh lớn hơn.
Quyết Thắng Solar có 5 năm kinh nghiệm thi công cho kho lạnh, nhà xưởng và hộ gia đình. Chúng tôi giúp doanh nghiệp tối ưu điện mặt trời mái nhà trước, rồi đánh giá phần nhu cầu điện xanh còn lại. Chúng tôi khảo sát miễn phí và mô phỏng sản lượng theo phụ tải thực tế.
Liên hệ tư vấn theo quy mô hóa đơn điện:
- Hóa đơn điện dưới 50 triệu đồng/tháng (hộ gia đình, cửa hàng, xưởng nhỏ): 0866.657.558
- Hóa đơn điện trên 50 triệu đồng/tháng (nhà máy, kho lạnh, khu công nghiệp): 0945.617.999
Hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ Quyết Thắng Solar.
