Nghị định 243 điện mặt trời là cụm từ được chủ doanh nghiệp, chủ nhà xưởng và hộ gia đình tìm kiếm nhiều nhất từ giữa năm 2026. Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP. Văn bản này sửa đổi hai nghị định nền tảng của ngành: Nghị định 57/2025 về mua bán điện trực tiếp (DPPA) và Nghị định 58/2025 về phát triển năng lượng tái tạo.
Bài viết này tóm tắt các điểm mới của Nghị định 243 điện mặt trời. Bạn sẽ thấy bảng so sánh trước và sau, cách tính giá điện dư, thủ tục và danh sách việc nên làm ngay.
Tóm tắt nhanh Nghị định 243 điện mặt trời
Trả lời nhanh: Nghị định 243 điện mặt trời có hiệu lực từ 26/6/2026. Điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu được bán điện dư tối đa 50% sản lượng phát, thay vì 20% như trước. Giá điện dư bằng giá thị trường bình quân năm trước, có mức trần. Đến hết năm 2030, hai bên có thể thỏa thuận tỷ lệ trên 50% nếu lưới điện đủ khả năng tiếp nhận. DPPA cũng được mở rộng. Nhóm mới gồm trung tâm dữ liệu, trạm sạc xe điện, khách hàng sản xuất mua điện từ 22 kV và đơn vị bán lẻ điện trong khu công nghiệp.
Lưu ý: bài viết tổng hợp từ báo chí chính thống và hướng dẫn của cơ quan quản lý. Nội dung mang tính tham khảo. Khi lập hồ sơ, doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản gốc và hướng dẫn của địa phương.
Nghị định 243 điện mặt trời là gì?
Nghị định 243/2026/NĐ-CP là nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của:
- Nghị định 57/2025/NĐ-CP (ngày 3/3/2025) quy định cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn.
- Nghị định 58/2025/NĐ-CP (ngày 3/3/2025) quy định về phát triển năng lượng tái tạo. Trong đó có điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Theo Tạp chí Công Thương, Nghị định được ban hành và có hiệu lực từ ngày 26/6/2026. Nói ngắn gọn, Nghị định 243 điện mặt trời tháo gỡ ba điểm nghẽn. Đó là giới hạn bán điện dư, đối tượng DPPA và bán lẻ điện trong khu công nghiệp.
8 điểm mới của Nghị định 243 điện mặt trời
1. Nâng tỷ lệ bán điện dư từ 20% lên 50%
Sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận. Mức tối đa là 50% sản lượng phát tại đầu ra của hệ thống. Trước đây, Nghị định 58/2025 chỉ cho phép tối đa 20%.
2. Cho phép trên 50% đến hết năm 2030
Đến hết 31/12/2030, hai bên có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50%. Điều kiện là lưới điện khu vực đủ khả năng tiếp nhận và vận hành an toàn.
3. Điện dư tính cả phần từ pin lưu trữ
Điện dư gồm điện từ tấm pin mái nhà. Phần điện từ pin lưu trữ tích từ chính nguồn này cũng được tính. Sản lượng được xác định tại đầu ra của inverter.
4. Cơ chế giá điện dư rõ ràng hơn
Giá mua điện dư là giá điện năng thị trường bình quân năm trước. Mức giá này do đơn vị điều hành thị trường điện công bố. Nếu giá này cao hơn trần khung giá điện mặt trời mặt đất không pin lưu trữ của từng miền, sẽ áp dụng mức trần đó. Giá chưa gồm VAT.
5. Mở rộng đối tượng được bán điện dư
Nhóm được bán điện dư gồm hộ gia đình, nguồn đấu nối hạ áp, công trình tài sản công và vùng miền núi, biên giới, hải đảo. Các nguồn khác đấu nối lưới quốc gia cũng được bán nếu thuộc quy mô trong quy hoạch.
6. Mở rộng DPPA cho nhiều khách hàng hơn
Nhóm mới gồm khách hàng sản xuất, trung tâm dữ liệu, trạm sạc và tủ đổi pin xe điện mua điện từ 22 kV. Đơn vị bán lẻ điện trong khu, cụm công nghiệp cũng được tham gia.
7. Bán điện trực tiếp không cần đăng ký phát triển nguồn
Đơn vị đầu tư điện mặt trời mái nhà để bán thẳng cho khách hàng lớn không còn phải đăng ký phát triển nguồn. Thủ tục vì vậy được rút ngắn.
8. Chính thức hóa thiết bị chống phát ngược (Zero-Export)
Nghị định bổ sung quy định về thiết bị chống phát ngược, đo đếm và giám sát. Mục tiêu là bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện.
Bảng so sánh trước và sau Nghị định 243 điện mặt trời
| Nội dung | Trước đây (Nghị định 57/2025, 58/2025) | Sau Nghị định 243/2026 |
|---|---|---|
| Tỷ lệ bán điện dư | Tối đa 20% | Tối đa 50% sản lượng phát tại đầu ra inverter |
| Bán trên mức trần | Không | Được thỏa thuận trên 50% đến hết 2030 nếu lưới đủ khả năng tiếp nhận |
| Điện từ pin lưu trữ | — | Được tính vào điện dư nếu tích từ nguồn mặt trời mái nhà |
| Khách hàng tham gia DPPA | Khách hàng sử dụng điện lớn | Bổ sung khách hàng sản xuất, trung tâm dữ liệu, trạm sạc xe điện mua điện từ 22 kV |
| Đơn vị bán lẻ điện trong khu, cụm | Chưa là đối tượng tham gia DPPA | Được bổ sung, có thể đầu tư nguồn tái tạo bán cho khách hàng trong khu |
| Bán điện mặt trời mái nhà trực tiếp cho khách hàng lớn | Phải đăng ký phát triển nguồn | Không phải đăng ký phát triển nguồn |
Nhìn vào bảng, có thể thấy Nghị định 243 điện mặt trời chủ yếu “mở” thêm quyền cho người đầu tư. Bảng trên tổng hợp từ báo chí và hướng dẫn của cơ quan quản lý. Khi lập hồ sơ, hãy đối chiếu văn bản gốc.
Giá mua điện dư theo Nghị định 243 điện mặt trời tính thế nào?
Đây là điểm nhiều chủ đầu tư quan tâm nhất khi tìm hiểu Nghị định 243 điện mặt trời. Công thức đơn giản:
Giá điện dư = Giá điện năng thị trường bình quân năm trước. Giá không vượt mức trần khung giá điện mặt trời mặt đất của miền tương ứng.
Điều quan trọng cần hiểu: giá điện dư thường thấp hơn giá điện bán lẻ mà doanh nghiệp đang mua từ lưới. Vì vậy, dù Nghị định 243 điện mặt trời nới trần lên 50%, giá trị cao nhất vẫn nằm ở phần điện tự dùng. Bán điện dư nên được xem là phần “cộng thêm”, giúp không lãng phí sản lượng vào ngày nghỉ, ngày lễ, không phải nguồn thu chính.
Thủ tục thông báo, đăng ký theo Nghị định 243 điện mặt trời
Theo hướng dẫn triển khai tại TP.HCM được Nhà Đầu tư đưa tin, thủ tục chia theo cấp đấu nối:
| Trường hợp | Thủ tục | Nơi tiếp nhận |
|---|---|---|
| Đấu nối hạ áp | Thông báo | UBND cấp xã |
| Từ 100 kW, không đấu nối hệ thống điện quốc gia | Thông báo | UBND cấp xã |
| Đấu nối trung áp trở lên, không bán điện dư | Thông báo | UBND cấp tỉnh |
| Đấu nối trung áp trở lên, có bán điện dư | Đăng ký phát triển | UBND cấp tỉnh |
Thông báo cần gửi trước ít nhất 10 ngày làm việc tính đến ngày bắt đầu lắp đặt. Biểu mẫu và kênh nộp có thể khác nhau theo địa phương. Doanh nghiệp nên kiểm tra hướng dẫn của tỉnh, thành nơi đặt nhà xưởng. Các quy định trước đó về điện mặt trời trong khu công nghiệp có trong bài quy định, thủ tục điện mặt trời khu công nghiệp.
Ai được lợi nhiều nhất từ Nghị định 243 điện mặt trời?
- Nhà xưởng nghỉ cuối tuần: không còn phải cắt giảm công suất, “chạy bám tải” vào Chủ nhật, ngày lễ.
- Kho lạnh, nhà máy có tải biến động: có thể thiết kế công suất sát mái hơn mà vẫn không lãng phí điện.
- Doanh nghiệp đầu tư pin lưu trữ: phần điện tích từ mặt trời phát lên lưới được tính vào điện dư.
- Trung tâm dữ liệu, trạm sạc xe điện: được tham gia DPPA để mua điện tái tạo trực tiếp.
- Khu, cụm công nghiệp: đơn vị bán lẻ điện có thể đầu tư nguồn tái tạo, bán cho doanh nghiệp trong khu.
- Hộ gia đình: thủ tục thông báo tại cấp xã, được bán điện dư theo quy định.
Nói cách khác, Nghị định 243 điện mặt trời có lợi nhất cho công trình có điện dư theo mùa hoặc theo ngày nghỉ. Riêng kho lạnh có phụ tải ban ngày cao nên phần lớn điện vẫn được tự dùng. Xem thêm bài pin mặt trời cho kho lạnh.
Ví dụ: Nghị định 243 điện mặt trời thay đổi thiết kế thế nào?
Giả định một nhà xưởng tại Bình Dương làm việc từ thứ Hai đến thứ Bảy, nghỉ Chủ nhật và khoảng 10 ngày lễ mỗi năm:
- Trước đây (trần 20%): để không vượt giới hạn điện dư ngày nghỉ, hệ thống thường phải nhỏ hơn hoặc bị giới hạn phát. Một phần sản lượng bị bỏ phí.
- Sau Nghị định 243: có thể tăng công suất sát với diện tích mái hơn. Ngày làm việc, điện được tự dùng gần hết; ngày nghỉ, phần dư được bán lên lưới trong giới hạn 50%.
Kết quả là tổng sản lượng tận dụng được trong năm tăng lên, thời gian hoàn vốn có thể rút ngắn. Tuy nhiên, mức tăng cụ thể phụ thuộc vào phụ tải, giá điện dư và chi phí đầu tư thực tế. Công thức tính có trong bài điện mặt trời hoàn vốn bao lâu.
Những điểm còn chờ hướng dẫn
Nhiều nhà đầu tư đánh giá Nghị định 243 điện mặt trời là bước tiến lớn. Tuy vậy, hiệu quả thực tế còn chờ văn bản hướng dẫn:
- Quy trình ký hợp đồng mua bán điện dư với đơn vị điện lực tại từng địa phương.
- Tiêu chí đánh giá “lưới điện đủ khả năng tiếp nhận” để được bán trên 50%.
- Ngưỡng sản lượng tối thiểu để khách hàng tham gia DPPA, do Bộ Công Thương quy định.
- Yêu cầu kỹ thuật cụ thể với thiết bị Zero-Export, đo đếm, giám sát.
Khi các văn bản này ban hành, Nghị định 243 điện mặt trời sẽ được áp dụng đồng bộ hơn. Doanh nghiệp nên theo dõi thông báo của Sở Công Thương và điện lực địa phương. Đơn vị thi công có kinh nghiệm cũng có thể hỗ trợ hồ sơ.
Doanh nghiệp nên làm gì sau Nghị định 243 điện mặt trời?
- Rà soát hệ thống hiện có: nếu đang giới hạn phát hoặc chạy bám tải, đánh giá khả năng điều chỉnh để tận dụng trần 50%.
- Tính lại công suất tối ưu: dựa trên phụ tải theo giờ và số ngày nghỉ trong năm.
- Cân nhắc pin lưu trữ: giúp dùng điện mặt trời cho giờ cao điểm tối, phần dư từ pin cũng được tính.
- Chuẩn bị hồ sơ đúng cấp: xác định cấp đấu nối, chọn thông báo hay đăng ký, nộp đúng cơ quan.
- Trang bị thiết bị đo đếm, Zero-Export: theo yêu cầu kỹ thuật của đơn vị điện lực.
- Theo dõi văn bản hướng dẫn: đặc biệt về hợp đồng mua bán điện dư và DPPA.
Các xu hướng khác có trong bài 7 xu hướng solar power 2026; nguyên lý hệ hòa lưới có trong bài hệ thống điện mặt trời hòa lưới.
Câu hỏi thường gặp về Nghị định 243 điện mặt trời
Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?
Nghị định có hiệu lực từ ngày ban hành 26/6/2026. Văn bản có quy định chuyển tiếp cho hợp đồng, hồ sơ đã tiếp nhận trước đó.
Hệ thống lắp trước 26/6/2026 có được bán 50% điện dư không?
Nghị định có quy định chuyển tiếp cho hợp đồng và hồ sơ điện mặt trời mái nhà đã tiếp nhận trước ngày hiệu lực. Chủ đầu tư nên làm việc với đơn vị điện lực để xác định cách áp dụng cụ thể cho hệ thống của mình.
Giá bán điện dư có cao không?
Giá điện dư bằng giá điện năng thị trường bình quân năm trước, có mức trần, và thường thấp hơn giá điện bán lẻ. Vì vậy nên ưu tiên tự dùng, xem bán điện dư là phần bổ sung.
Hộ gia đình lắp điện mặt trời có cần xin phép không?
Theo hướng dẫn triển khai, hệ đấu nối hạ áp chỉ cần thông báo tới UBND cấp xã trước khi lắp. Không phải xin phép như dự án lớn.
Doanh nghiệp nhỏ có tham gia DPPA được không?
DPPA dành cho khách hàng dùng điện lớn đạt ngưỡng do Bộ Công Thương quy định. Các nhóm mới bổ sung phải mua điện từ 22 kV trở lên. Doanh nghiệp nhỏ thường phù hợp hơn với điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu.
Kết luận
Nghị định 243 điện mặt trời là bước điều chỉnh quan trọng. Trần bán điện dư 50%, cơ chế giá rõ hơn và DPPA mở rộng giúp điện mặt trời mái nhà linh hoạt hơn. Để tận dụng tốt, doanh nghiệp cần thiết kế lại công suất theo phụ tải thực tế, làm hồ sơ đúng cấp và theo dõi văn bản hướng dẫn.
Quyết Thắng Solar có 5 năm kinh nghiệm thi công cho kho lạnh, nhà xưởng và hộ gia đình. Chúng tôi khảo sát miễn phí và tính công suất tối ưu theo quy định mới. Chúng tôi cũng hỗ trợ hồ sơ, lắp thiết bị Zero-Export và đo đếm.
Liên hệ tư vấn theo quy mô hóa đơn điện:
- Hóa đơn điện dưới 50 triệu đồng/tháng (hộ gia đình, cửa hàng, xưởng nhỏ): 0866.657.558
- Hóa đơn điện trên 50 triệu đồng/tháng (nhà máy, kho lạnh, khu công nghiệp): 0945.617.999
Hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ Quyết Thắng Solar.
