BESS và ESS: Khác Nhau Thế Nào? Cách Lựa Chọn

BESS và ESS là hai thuật ngữ quan trọng trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng, đặc biệt khi doanh nghiệp tìm hiểu giải pháp lưu trữ điện kết hợp với hệ thống điện mặt trời. Mặc dù thường được nhắc đến cùng nhau, BESS và ESS có phạm vi ý nghĩa khác nhau. ESS là khái niệm chung về hệ thống lưu trữ năng lượng, trong khi BESS là hệ thống lưu trữ năng lượng sử dụng pin. Vậy hai hệ thống này khác nhau như thế nào và doanh nghiệp nên lựa chọn giải pháp nào?

Trong bài viết này, Quyết Thắng Solar sẽ giải thích BESS vs ESS, phân tích các công nghệ lưu trữ phổ biến và những yếu tố cần cân nhắc khi ứng dụng cho hệ thống điện mặt trời hoặc nhà xưởng.

1. BESS và ESS là gì? Khái niệm và nguyên lý hoạt động

1.1. ESS là gì?

ESS là viết tắt của Energy Storage System, nghĩa là hệ thống lưu trữ năng lượng.

ESS là thuật ngữ tổng quát chỉ hệ thống có khả năng tiếp nhận năng lượng, lưu trữ và cung cấp lại khi cần. Tùy công nghệ, năng lượng có thể được lưu trữ dưới dạng điện hóa, cơ năng, thế năng hoặc nhiệt năng.

Trong lĩnh vực điện, ESS có thể phục vụ nhiều mục tiêu:

  • Lưu trữ điện để sử dụng vào thời điểm khác.

  • Hỗ trợ cân bằng cung và cầu điện.

  • Hỗ trợ tích hợp nguồn năng lượng tái tạo.

  • Cung cấp điện dự phòng theo cấu hình hệ thống.

  • Hỗ trợ quản lý phụ tải và vận hành hệ thống điện.

ESS không nhất thiết phải sử dụng pin lithium. Một hệ thống ESS có thể dùng pin điện hóa, thủy điện tích năng, bánh đà, tụ điện, lưu trữ nhiệt hoặc công nghệ khác.

Tham khảo: U.S. Energy Information Administration – Energy Storage for Electricity Generation

1.2. BESS là gì?

BESS là viết tắt của Battery Energy Storage System, nghĩa là hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin.

BESS sử dụng pin làm phương tiện tích trữ năng lượng. Hệ thống có thể tiếp nhận điện từ điện mặt trời, điện lưới hoặc nguồn điện phù hợp khác, sau đó cung cấp điện trở lại khi có nhu cầu.

Một hệ thống BESS hoàn chỉnh thường có thể bao gồm:

  • Battery: Các cell, module hoặc rack pin lưu trữ.

  • BMS (Battery Management System): Hệ thống quản lý pin, theo dõi các thông số và hỗ trợ bảo vệ pin trong giới hạn vận hành.

  • PCS (Power Conversion System): Hệ thống chuyển đổi công suất, thực hiện quá trình chuyển đổi điện giữa pin và hệ thống điện.

  • EMS (Energy Management System): Hệ thống quản lý năng lượng, điều phối hoạt động theo mục tiêu vận hành.

  • Thiết bị bảo vệ và phụ trợ: Tủ điện, hệ thống làm mát, giám sát và các thiết bị liên quan theo cấu hình.

Theo IEC 62933-1:2024, BESS là một loại hệ thống lưu trữ năng lượng điện mà phân hệ tích trữ là phân hệ pin.

Tham khảo: IEC 62933-1:2024 – Electrical Energy Storage Systems Vocabulary

BESS là gì - hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin cho doanh nghiệp
BESS là gì? Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin cho doanh nghiệp

2. BESS và ESS khác nhau như thế nào?

Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa BESS và ESS là phạm vi khái niệm và công nghệ lưu trữ.

Tiêu chí ESS BESS
Tên đầy đủ Energy Storage System Battery Energy Storage System
Nghĩa tiếng Việt Hệ thống lưu trữ năng lượng Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin
Phạm vi Khái niệm rộng, gồm nhiều công nghệ Một nhóm cụ thể thuộc ESS
Công nghệ lưu trữ Pin, cơ năng, thế năng, nhiệt năng hoặc công nghệ khác Pin điện hóa
Ví dụ Thủy điện tích năng, bánh đà, lưu trữ nhiệt, BESS Pin lithium-ion, LFP, axit-chì
Ứng dụng Hộ gia đình, thương mại, công nghiệp và hệ thống điện Điện mặt trời có pin, điện dự phòng, quản lý phụ tải
Mục tiêu vận hành Phụ thuộc công nghệ và thiết kế Phụ thuộc cấu hình pin, PCS, EMS và nhu cầu sử dụng

Có thể hiểu đơn giản:

ESS là nhóm lớn. BESS là một loại ESS sử dụng pin.

Vì vậy, khi tài liệu đề cập đến ESS, cần kiểm tra công nghệ lưu trữ được sử dụng trước khi xác định đó có phải BESS hay không. Ngược lại, khi nói đến BESS, công nghệ tích trữ chính của hệ thống là pin.
BESS và ESS có mối quan hệ bao hàm: BESS là một loại ESS sử dụng pin để lưu trữ điện năng.

3. Các công nghệ ESS phổ biến

Để hiểu rõ hơn BESS ESS, cần biết hệ thống lưu trữ năng lượng có thể sử dụng nhiều công nghệ khác nhau.

3.1. BESS – Lưu trữ năng lượng bằng pin

BESS lưu trữ năng lượng thông qua quá trình điện hóa trong pin. Đây là công nghệ được ứng dụng trong nhiều hệ thống điện mặt trời, điện dự phòng và các dự án lưu trữ điện.

Một số công nghệ pin thường gặp gồm:

  • Pin lithium-ion.

  • Pin lithium sắt photphat (LFP).

  • Pin axit-chì.

  • Pin dòng chảy (flow battery).

Mỗi loại pin có đặc điểm riêng về mật độ năng lượng, công suất, hiệu suất, tuổi thọ, chi phí và điều kiện vận hành. Không nên mặc định tất cả hệ thống BESS đều sử dụng pin lithium hoặc có cùng thông số kỹ thuật.

3.2. PHS – Thủy điện tích năng

Thủy điện tích năng sử dụng điện để bơm nước lên hồ chứa ở vị trí cao. Khi cần phát điện, nước được xả qua tua-bin để tạo ra điện năng.

Đây là dạng lưu trữ năng lượng bằng thế năng, thường phù hợp với các dự án quy mô lớn và cần điều kiện địa hình, hạ tầng phù hợp.

3.3. FESS – Lưu trữ năng lượng bằng bánh đà

FESS là viết tắt của Flywheel Energy Storage System.

Hệ thống sử dụng bánh đà quay để tích trữ năng lượng dưới dạng động năng. Khi cần, năng lượng quay được chuyển đổi trở lại thành điện năng.

Bánh đà có đặc tính vận hành khác với pin điện hóa và thường được cân nhắc trong những ứng dụng cần đáp ứng công suất nhanh hoặc hỗ trợ ổn định hệ thống điện.

3.4. CESS – Lưu trữ năng lượng bằng tụ điện

CESS là hệ thống lưu trữ năng lượng sử dụng tụ điện, thường là siêu tụ điện.

Công nghệ này có thể đáp ứng nhu cầu nạp và xả nhanh, nhưng đặc tính dung lượng và thời gian lưu trữ khác với pin điện hóa. Vì vậy, việc lựa chọn cần dựa trên yêu cầu công suất và thời gian cung cấp năng lượng.

Hệ thống lưu trữ năng lượng siêu tụ điện (CESS)
Hệ thống lưu trữ năng lượng siêu tụ điện (CESS)

3.5. Lưu trữ năng lượng bằng nhiệt

Một số hệ thống ESS lưu trữ năng lượng dưới dạng nhiệt, chẳng hạn sử dụng nước nóng, vật liệu rắn hoặc muối nóng chảy.

Năng lượng nhiệt được tích trữ và sử dụng lại cho nhu cầu nhiệt hoặc chuyển đổi thành điện trong các cấu hình phù hợp.

Những ví dụ trên cho thấy ESS là khái niệm bao quát nhiều công nghệ, trong khi BESS tập trung vào lưu trữ bằng pin.

4. BESS hoạt động như thế nào trong hệ thống điện mặt trời?

Trong hệ thống điện mặt trời có tích hợp BESS, pin lưu trữ giúp chuyển một phần điện năng từ thời điểm phát điện sang thời điểm cần sử dụng.

Ban ngày: Điện mặt trời cấp tải và sạc pin

Các tấm pin mặt trời tạo ra điện năng. Hệ thống điều khiển phân bổ điện theo cấu hình, chẳng hạn cấp điện cho phụ tải và sử dụng phần điện phù hợp để sạc pin.

Nếu lượng điện mặt trời không đủ đáp ứng nhu cầu, hệ thống có thể lấy thêm điện lưới nếu được thiết kế để kết nối với lưới điện.

Khi điện mặt trời giảm: Pin có thể cấp điện cho tải

Vào buổi chiều tối hoặc khi bức xạ mặt trời thấp, BESS có thể cung cấp điện cho phụ tải theo công suất và dung lượng khả dụng.

Việc cấp điện thực tế phụ thuộc vào trạng thái pin, giới hạn sạc xả, PCS hoặc biến tần và cấu hình quản lý năng lượng.

Khi mất điện lưới: Có thể cấp điện dự phòng nếu được thiết kế

Một số hệ thống BESS có chức năng cấp điện dự phòng cho các tải được lựa chọn khi điện lưới bị gián đoạn.

Tuy nhiên, không phải BESS nào cũng tự động cấp điện khi mất lưới. Cần kiểm tra khả năng vận hành độc lập, thiết bị chuyển mạch, công suất đầu ra và sơ đồ đấu nối của hệ thống.

5. Ứng dụng BESS và ESS trong hệ thống điện mặt trời

5.1. Hộ gia đình

BESS có thể kết hợp với điện mặt trời mái nhà để tích trữ điện và sử dụng vào thời điểm phù hợp.

Giải pháp này có thể được cân nhắc khi gia đình có nhu cầu sử dụng điện vào buổi tối, muốn tăng khả năng sử dụng điện tự sản xuất hoặc cần cấp điện dự phòng cho một số thiết bị.

Dung lượng pin cần được lựa chọn theo nhu cầu sử dụng thực tế, không chỉ dựa trên công suất tấm pin mặt trời.

Hệ thống lưu trữ năng lượng pin (BESS/ESS) được lắp đặt trong không gian nhà ở gia đình
Hệ thống lưu trữ năng lượng pin (BESS/ESS) được lắp đặt trong không gian nhà ở gia đình

5.2. Nhà xưởng và doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp, BESS có thể được cân nhắc cho các mục tiêu như:

  • Sử dụng điện lưu trữ vào thời điểm cần thiết.

  • Hỗ trợ quản lý phụ tải.

  • Cấp điện dự phòng cho các tải được lựa chọn.

  • Hỗ trợ tích hợp điện mặt trời vào hoạt động sản xuất.

  • Theo dõi và quản lý năng lượng thông qua hệ thống giám sát.

Hiệu quả kinh tế cần được tính toán dựa trên biểu đồ phụ tải, giá điện áp dụng, sản lượng điện mặt trời, công suất và dung lượng BESS, hiệu suất sạc xả cùng chi phí đầu tư.

5.3. Hệ thống điện quy mô lớn

ESS có thể được triển khai ở quy mô lớn để hỗ trợ vận hành hệ thống điện, cân bằng cung cầu hoặc tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo.

BESS là một trong các công nghệ được sử dụng cho những mục tiêu này. Tuy nhiên, lựa chọn công nghệ còn phụ thuộc vào thời gian lưu trữ, công suất, điều kiện địa điểm, yêu cầu vận hành và chi phí vòng đời.

6. Cách lựa chọn BESS phù hợp cho nhà xưởng

Khi doanh nghiệp tìm hiểu BESS vs ESS để đầu tư, cần xác định rõ mục tiêu của dự án trước khi lựa chọn thiết bị.

Bước 1: Xác định mục tiêu sử dụng

Doanh nghiệp cần làm rõ hệ thống được đầu tư để:

  • Tăng khả năng sử dụng điện mặt trời tự sản xuất.

  • Cấp điện dự phòng cho tải quan trọng.

  • Quản lý phụ tải.

  • Hỗ trợ vận hành hệ thống điện.

  • Kết hợp nhiều mục tiêu trong cùng một hệ thống.

Mục tiêu khác nhau sẽ dẫn đến cấu hình và phương án tính toán khác nhau.

Bước 2: Phân tích biểu đồ phụ tải

Cần thu thập dữ liệu tiêu thụ điện theo thời gian, công suất tải, thời gian vận hành và các thiết bị cần duy trì khi mất điện.

Đây là cơ sở để xác định công suất và dung lượng lưu trữ cần thiết.

Bước 3: Phân biệt công suất và dung lượng

Hai thông số quan trọng của BESS là:

  • Công suất (kW hoặc MW): Khả năng cấp hoặc nhận điện tại một thời điểm.

  • Dung lượng năng lượng (kWh hoặc MWh): Lượng năng lượng hệ thống có thể lưu trữ.

Ví dụ, BESS có công suất 100 kW và dung lượng 200 kWh không có nghĩa hệ thống luôn cấp 100 kW trong đúng 2 giờ. Thời gian thực tế còn phụ thuộc vào dung lượng khả dụng, giới hạn xả, hiệu suất chuyển đổi và điều kiện vận hành.

Bước 4: Kiểm tra khả năng tương thích và an toàn

Cần kiểm tra sự tương thích giữa pin, PCS, BMS, EMS và thiết bị bảo vệ. Vị trí lắp đặt, hệ thống làm mát, giám sát và phương án xử lý sự cố cũng cần được thiết kế phù hợp với quy mô hệ thống.

Bước 5: Đánh giá hiệu quả tài chính

Doanh nghiệp nên so sánh phương án có và không có BESS dựa trên dữ liệu thực tế.

Bản phân tích cần nêu rõ các giả định về sản lượng điện, mức sử dụng pin, hiệu suất, chi phí đầu tư, bảo trì và tuổi thọ thiết bị. Không nên đưa ra thời gian hoàn vốn cố định khi chưa có dữ liệu của công trình.
Khi lựa chọn BESS và ESS cho nhà xưởng, doanh nghiệp cần xem xét công suất tải, thời gian dự phòng, nhu cầu sử dụng điện và khả năng kết hợp với hệ thống điện mặt trời.

Hệ thống BESS container quy mô công nghiệp
Hệ thống BESS container quy mô công nghiệp

7. Lựa chọn hệ thống BESS và ESS phù hợp cho nhà xưởng

Để tránh nhầm lẫn khi đọc tài liệu hoặc làm việc với nhà cung cấp, cần ghi nhớ:

ESS không đồng nghĩa với pin lưu trữ. ESS có thể sử dụng nhiều công nghệ khác nhau.

BESS không chỉ là bộ pin. Một hệ thống hoàn chỉnh có thể gồm pin, BMS, PCS, EMS, thiết bị bảo vệ và hệ thống phụ trợ.

Không phải BESS nào cũng có chức năng dự phòng khi mất điện. Cần kiểm tra cấu hình và khả năng vận hành độc lập.

Dung lượng lớn không đồng nghĩa với công suất lớn. Cần đánh giá riêng thông số kW và kWh.

Hiệu quả đầu tư phụ thuộc vào ứng dụng. Một hệ thống phù hợp với nhà xưởng này chưa chắc phù hợp với nhà xưởng khác.

8. Quyết Thắng Solar tư vấn giải pháp lưu trữ năng lượng

Việc lựa chọn ESS hay BESS cần bắt đầu từ nhu cầu sử dụng điện và mục tiêu vận hành của công trình.

Đối với hệ thống điện mặt trời có pin lưu trữ, Quyết Thắng Solar hướng đến việc tư vấn cấu hình phù hợp với đặc điểm phụ tải, khả năng tích hợp thiết bị và nhu cầu dự phòng của khách hàng.

Trước khi khảo sát, khách hàng nên chuẩn bị hóa đơn điện, thời gian hoạt động của nhà xưởng, danh sách tải quan trọng và mục tiêu đầu tư. Những dữ liệu này giúp quá trình đánh giá công suất, dung lượng lưu trữ và phương án vận hành có cơ sở rõ ràng hơn.

Liên hệ Quyết Thắng Solar để trao đổi về giải pháp điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp với công trình của bạn.

9. Câu hỏi thường gặp về BESS ESS

BESS có phải là ESS không?

Có. BESS là một loại ESS sử dụng pin làm phương tiện tích trữ năng lượng. Tuy nhiên, không phải mọi ESS đều là BESS.

ESS có nhất thiết phải sử dụng pin lithium không?

Không. ESS có thể sử dụng nhiều công nghệ lưu trữ khác nhau như pin điện hóa, thủy điện tích năng, bánh đà, tụ điện hoặc lưu trữ nhiệt. BESS cũng không chỉ giới hạn ở pin lithium.

BESS và pin lưu trữ có giống nhau không?

Không hoàn toàn. Pin là bộ phận tích trữ năng lượng; BESS là hệ thống hoàn chỉnh có thể bao gồm pin, thiết bị chuyển đổi công suất, quản lý pin, điều khiển, bảo vệ và các thiết bị phụ trợ.

BESS có thể kết hợp với điện mặt trời không?

Có. BESS có thể kết hợp với hệ thống điện mặt trời để lưu trữ điện và cung cấp lại khi cần, tùy cấu hình và khả năng tương thích thiết bị.

Nên chọn ESS hay BESS cho nhà xưởng?

Nếu doanh nghiệp đang tìm giải pháp lưu trữ điện bằng pin, BESS là thuật ngữ cụ thể hơn. Tuy nhiên, lựa chọn công nghệ cần dựa trên mục tiêu vận hành, biểu đồ phụ tải, công suất, dung lượng, điều kiện lắp đặt và hiệu quả tài chính.

Kết luận

BESS ESS không phải hai công nghệ ngang hàng. ESS là khái niệm rộng về hệ thống lưu trữ năng lượng, còn BESS là hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin.

Hiểu đúng sự khác biệt giúp doanh nghiệp xác định rõ công nghệ, phạm vi thiết bị và mục tiêu đầu tư. Với hệ thống điện mặt trời có lưu trữ, việc khảo sát phụ tải, lựa chọn công suất và dung lượng pin, kiểm tra khả năng tương thích và thiết kế an toàn là những bước quan trọng trước khi triển khai.
Việc hiểu rõ BESS và ESS sẽ giúp doanh nghiệp đánh giá đúng nhu cầu lưu trữ điện, lựa chọn công nghệ phù hợp và tối ưu hiệu quả đầu tư dài hạn.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo 1